Papegaaischieten / vogelschieten

Het jaarlijkse hoogtepunt van de Amsterdamse Schutterij is sinds jaar en dag het zogenaamde Papegaaischieten of vogelschieten.

Rondom het Papegaaischieten werd er drie dagen feest gevierd, was er een kermis en werden er theaterstukken opgevoerd.

Bij het papegaaischieten wordt er op een houten vogel geschoten die bovenop een lange mast is gemonteerd. De vogel bestaat uit verschillende onderdelen: de hals, de linkervleugel, de rechtervleugel, de staart en de romp. Eén voor één worden de onderdelen in de genoemde volgorde er af geschoten, waarbij degene die het laatste stukje van het onderdeel er af schiet de winnaar is van dat betreffende onderdeel. Gebruikelijk worden hier tegenwoordig bij (enkele) schutterijen bekers voor gegeven en wordt men bijgeschreven in het Schuttersregister.

Koning
Degene die het laatste stukje van de romp af schiet, krijgt tot het volgende papegaaischieten de titel 'Koning' of 'Koningin' (voor het gemak spreken we alleen van de mannelijke titel, hoewel zowel vrouwen als mannen alle (ere) functies binnen het Gilde kunnen bekleden). In dit Koningsjaar gelden er speciale privileges voor het Koningspaar (hoeft geen bruidspaar te zijn, de Koning bepaalt dit zelf), en worden zij, overal waar zij komen met alle egards behandelt. Om in modernere termen te spreken: ze krijgen een exclusieve VIP behandeling.
Bij bezoeken of concoursen aan andere schutterijen zijn zij het middelpunt, samen met de andere Koningsparen.

De titel Koning is de hoogste erefunctie binnen de Schutterij. Alleen het zgn. staand-vaandel van de Schutterij staat boven de Koning (Koningin Beatrix buigt voor het vaandel als ze de Ridderzaal binnengaat).
Het mooie van de Schutterij is dat je, ondanks je status in de 'gewone' maatschappij, iedereen evenveel kans maakt om een jaar Koning te zijn.

Na het Koningsschot wordt het Koningszilver van de oude Koning de nieuwe Koning omgehangen.

Koningszilver kloveniersgilde
begin 16e eeuw (bron: Rijksmuseum)

Keizer
Na het Koningschieten volgt het Keizerschieten. Hier strijden oud-Koningen om de eretitel Keizer.
De Keizer heeft gedurende zijn Keizersjaar geen andere verplichtingen dan de Koning te vervangen bij officiële gelegenheden als deze niet kan.

Historisch onderzoek moet aangeven hoe het Konings- en Keizerschieten verder precies in zijn werk zijn gegaan, omdat dit bij het schrijven van dit stuk nog niet bekend is.

In tegenstelling tot de Amsterdamse Schutterijen kennen veel 'landelijke' schutterijen een binding met de kerk, zoals het kruis op de vogel laat zien van het St. Jorisgilde uit Tilburg.

Feest

Rondom het Papegaaischieten is het een paar dagen feest. Op dit moment is het nog onduidelijk wanneer dat precies plaatsvond. Verschillende bronnen spreken elkaar op dit punt tegen. Volgens de ene vindt het plaats in het voorjaar in de maand mei, terwijl een ander het heeft over de eerste zondag na Sint Lambertus (17 september). Vooralsnog houdt ondergetekende het op de eeste zondag na Sint Lambertus, hoewel dit de schutspatroon was van de textielarbeiders. Ongebruikelijk is dit niet aangezien er nog steeds schuttersgilden bestaan die Sint Lambertus als schutspatroon hebben (het kloveniersgilde heeft overigens aartsengel Michael als schutspatroon).

Normaal gesproken beginnen vrijdagavond de feestelijkheden voor de eigen Gilden. Op de daaropvolgende zaterdag worden een aantal gastverenigingen/schutterijen ontvangen en gezamenlijk lopen die naar het feestterrein. Hierna volgt een hulde voor het bestuur en de aanwezige Koningsparen, waarna er gezamenlijk gegeten en gedronken wordt. 's-Avonds wordt er een feest gevierd.
Op de zondag vindt het Koningsschieten plaats. Deelname is uitsluitend voorbehouden aan de leden van de Amsterdamse Schutterij. In de loop van de avond wordt de Schutterskermis afgesloten.

Eens in de 5 jaar organiseert de Schutterij van Amsterdam een Landjuweel. Dit is in feite een grote kermis waarvoor schutterijen uit heel Europa worden uitgenodigd en onderling wedijveren om de eerste plaats voor de verschillende afdelingen. Bezoekersaantallen van Landjuwelen kunnen al snel oplopen naar zo'n 20.000 man/vrouw. Logistiek vergt dit een goede voorbereiding, aangezien er ook veel belangstelling zal zijn van toeristen die bij sommige onderdelen wèl, en andere onderdelen weer nièt, gewenst zijn.